Vakantiehuisje in Schoonheten, Overijssel

Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page

Hoe Baron Bentinck het bed met Willem III deelde en andere serieuze verhalen.

De vriendschap van Hans Willem baron Bentinck met stadhouder-koning Willem III was zo groot dat de heer van het Overijsselse buiten Schoonheten bij de vorst in bed zou zijn gekropen. Nee, dit verhaal wordt geen schandaalstory. Als de informatie juist is ging het in die 17de eeuwse bedscene niet om seks maar om pure vriendschap. Willem III leed namelijk aan pokken en zijn goede vriend Bentinck wilde hem daarvan afhelpen. Door samen met hem onder de dekens te kruipen, zou Oranje de ziekte aan hem over dragen en genezen, was de gedachten.

Historisch bewijsmateriaal is er niet en medisch gezien lijkt het ook vrij onwaarschijnlijk dat Bentinck Willem III op deze manier Van het virus heeft bevrijd.Wel hebben beide nog lang en gelukkig geleefd. Toen Willem III in 1687 tot koning van Engeland werd gekroond, heeft hij zijn vriend en vertrouwensman ook nog van baron tot hertog opgekrikt - tot Hertog van Portland. Ui dankbaarheid vanwege de pokken zo gaat het verhaal. Maar ook dat is niet zeker.

havezate Schoonheten

Aan de huidige bewoners van het landgoed Schoonheten, nog steeds telgen uit het geslacht Bentinck, kunnen we het niet vragen. We mogen wel in hun park wandelen en genieten van het plan dat architect Leonard Springer in 1919 voor de tuin maakte. We kunnen even stil staan bij de voormalige boerenherberg "De Hertog van Portland". En we kunnen onszelf trakteren op een rolletje pepermunt in 't Winkeltie, dat aan de blauw-witte luiken te zien ook tot het landgoed behoort. Maar de familie Bentinck van Schoonheten wenst zelf in hun monumentale pand niet gestoord te worden. Geef ze eens ongelijk.

Ze hebben het al moeilijk genoeg om het hoofd en het landgoed boven water te houden. De Bentincks mesten kuikens en stieren, verpachten land voor veeteeld en akkerbouw en verdienden tot voorkort aardig wat bij met het fokken van de wilde zwijnen, totdat daarvoor concurrentie uit Oost-

Het oude timmermanshuis

Europa kwam. Van de duivenmest, waaraan hun voorouders een flinke boterham verdienden,worden ze tegenwoordig ook niet wijzer; en duivenboutjes staan ook in adelijke kringen niet meer zo vaak op de menulijst.

Schoonheten is een van die plekjes, die we tegenkomen op een "kuierroute" van de Overijsselse Vereniging van Kleine Kernen. Het is een wandeling van 20 kilometer met Heeten als begin- en eindpunt. Heeten ligt zes kilometer ten zuiden van Raalte, geclusterd om een grote r.k.-kerk. De grootste economische "zegeningen" zijn in de vorige eeuw aan het dorp voorbij gegaan. Omstreeks 1850 werd in Overijssel een uitgebreid stelsel van kanalen uitgegraven, ook een vaarweg van Raalte naar

Deventer, maar in het netwerk liet men Heeten links liggen. Wat industrie betreft moest Heeten voornamelijk genoegen nemen met een zuivelfabriek met de hoopvolle naam "De Vooruitgang", een bedrijf dat reeds enige jaren geleden ontmanteld is.
Het Zijkanaal Deventer-Raalte (uit 1858) is ook opgenomen in de kuierroute. En hoewel er al lang geen pramen, tjalken, klippen en snikken meer varen, er geen jaagpaarden meer lagshollen en de cafes aan het water zijn verdwenen, is het een prachtig traject. Lang en recht , maar stil en meestal onverhard gebleven. Het druilt de ganse dag, als we er voortkuieren. Maar de meidoorn ontdoet zich van welriekende geuren, de brem begint te ontluiken en het rimpelloze water zorgt voor een snoezig sfeertje. Kano's kunnen de bruggen over het kanaal nog wel hebben, kano's en meerkoeten.De meeste overspanningen zijn afdankertjes, die eerst elders in Nederland dienst hebben gedaan en in de loop der tijden voor een paar appels en eieren zijn aangekocht door de NV Maatschappij Overijsselse Kanalen. In de jaren zeventig zouden ze al stil gelegd worden

vanwege de dreigende sluiting van het kanaal. Maar dat lokte groot verzet ui van het Raalter gemeentebestuur,
omdat een aantal bedrijven voor de aanvoer van grondstoffen afhankelijk was van het water. Als Vikingen verkleed trokken de Sallanders op naar Den Haag, maar de schrik op het Binnenhof was maar tijdelijk. Op vrijdag 29 juli 1988 viel het doek definitief voor het Overijssels kanaal: het was minister Nelie Smit-Kroes (Verkeer en Waterstaat) die het liet zakken. Smit-Kroes was erg, maar de Spanjaarden en de "Staatsen" waren dat ook. Het feit dat de weg van Heeten richtring Deventer de Spanjaardsdijk heet, is niet bedoeld als eerbetoon, maar als wrange herinnering aan een hartgrondig gevoerde tachtigjarige oorlog. Heel veel kapitale boerderijen waren het doelwit van plunderende soldaten; de pachters kozen het hazenpad, anderen namen hun plaats (soms met meerderen tegelijk) en zo versnipperde het grondbezit.

De Hertog van Portland

Ook het landgoed Zonnenbergen is niet meer in een hand, al dateert die boedelscheiding pas van 1984, toen de drie pachters het bos- en boerenland kochten , en eigen baas werden. We moeten er de oude trambrug voor oversteken, het smalste en eenvoudigste bruggetje over het kanaal, om er te komen. Een lommerijk pad voert om het landgoed heen, deels gevormd door de oude Kerkallee die mensen vroeger namen om de kerk van Heeten te bezoeken, en deels een stoere bosweg. In de Germaanse tijd moet hier een offerplaats hebben gelegen, waar mogelijk de zon aanbeden werd - en zo de naam Zonnenbergen ontstond. Maar dat is al net zo zeker als het bedverhaal van baron Bentinck.